رزق و روزی به دنبال تو می دود آرام باش- امام علی(ع)

آشنایی با هنر گلیم بافی

نویسنده :اباذر باقری
تاریخ:پنجشنبه 5 اسفند 1395-11:53 ق.ظ

آشنایی با هنر گلیم بافی

آشنایی با هنر گلیم بافی

 

گلیم چیست:

گلیم نوعى فرشینه است با بافتى ساده که با پشم و پنبه و در مواردى با پشم و موى بز بافته مى‌شود. نخ‌هاى تاروپود یک در میان از زیر و روى یکدیگر مى‌گذرند. مانند بافت سادهٔ یک سبد. گلیم به‌عنوان یک صنعت دستى زنانه در مناطق عشایرى و روستایى ایران رواج دارد.

تاریخچه گلیم :

گلیم از کهن ترین زیراندازهای بشر و شاید اولین زیرانداز  برای انسانهای بدوی می باشد چون سابقه بافندگی ادوار ماقبل تاریخ تا حدود شش هزار سال قبل از میلاد را نشان می دهد که حاکی از ریسندگی و تبدیل الیاف  پشم به نخ است .

در ایران نخستین نشانه های وجود پارچه مربوط به چهارهزارسال قبل از میلاد می باشد از حفریات انجام شده در شوش بدست آمده است.سابقه گلیم نیز به همین دوران مربوط می شود  چون حدود شش تا هشت هزار سال قبل از میلاد دامپروری در مصر ،آسیای میانه ،هند،چین واروپا رواج می یابد و پوست گوسفند به عنوان بالاپوش و زیر انداز زیلو مورد استفاده قرار می گرفته است از این دوران چیزی نمی گذرد که انسان پویا و سازنده ریسیدن و بافتن پشم را آغاز می کند.

گلیم ابتدا به عنوان نوعی زیراندازو در عین حال بالاپوش بکار می رفته است و با توجه به دارهای گلیم بافی رایج در در میان عشایر و مقایسه آن با دستگاههای بافندگی که هنوز هم در مناطق روستایی مورد استفاده قرار می گیرد به علت پیشرفته تر بودن دستگاه های ساده بافندگی  نسبت به گذشته می توان استنباط نمود که شروع گلیم بافی قبل از پیدایش پارچه بافی بوده است و حدس زده می شود که هر دو صنعت از مسند بافی که از طیف طبیعی بوده وپیدایش زودتری داشته مایه گرفته است.

گلیم در آغاز به عنوان وسیله ای برای محافظت بدن از سرما بکار گرفته می شده است .و هنوز هم در میان عده ای از قبائل ساکن در افخانستان ،افراد قبیله نوعی گلیم صد در صد پشمی روی دوش می اندازند و در موقع استراحت یا خواب نیز از همان گلیم به عنوان بالاپوش استفاده میشود . با تکامل و رواج تدریجی بافندگی وبافت پارچه های گوناگون گلیم مقام خود را بدست آورد .

گلیم های ابتدایی ساده بدون نقش وبا رنگ خود پشم تهیه می شد ولی به مرور زمان قریحه متنوع انسانها با دیدن رنگهای مختلف پشم ها باعث به وجود آمدن تنوع  شکلها در گلیم شد و این خود زمینه ای برای رنگرزی  ونقش آفرینی آشکارانه در گلیم قرار گرفت البته هنوز هم در ایلات منطقه قشقایی گلیم هایی با رنگ طبیعی ناشی از رنگ پشم و نشاًت گرفته از طبیعت و فطرت بافنده بافته می شود.

کهن ترین قطعه گلیم جهان بقایای گلیمی است که در جزیره آناتولی بدست آمده است و متعلق به شش هزار سال قبل از میلاد می باشد و قدیمی ترین گلیم ایرانی است که آن متعلق به سه هزار سال پیش از میلاد و در منطقه غرب ایران می باشد.گلیم دارای بافت ساده و از نخ های تار وپودی که یک در میان از زیر و روی یکدیگر گذشته تشکیل  یافته  گویا ایرانیان این بافت را از مردم چین فرا گرفته اند و به سلیقه و میل خود تغییراتی را در آن داده اند.

 

آشنایی با هنر گلیم بافی , وسایل کار گلیم بافی

 

آشنایی با ابزار و وسایل گلیم بافی :

دار:

مهمترین وسیله و ابزار کار گلیم بافان دار است .دار یا همان چهارچوبی که گلیم روی آن بافته می شود دو نوع است.
۱-دار عمودی یا ایستاده
۲- دار افقی یا خوابیده

از دار افقی خوابیده بیشتر در مناطق عشایری کشورمان استفاده می شود ،عشایر به دلیل کوچ نشین بودن و حرکت مداومی که دارند دارهای افقی که به راحتی قابل حمل است استفاده می نمایند .ولی بافندگان روستایی و شهری یعنی آنان که یکجا نشین بوده و دارای زندگی ثابت و غیر متحرک هستند معمولاً از دارهای عمودی استفاده می کنند.با این حال در بسیاری از مناطق روستایی کشور دارهای افقی رایج می باشد.در برخی از مناطق عشایری از جمله آذربایجان شرقی از دار عمودی بهره می گیرند.

 

دفتین یا دفه :

آشنایی با هنر گلیم بافی , وسایل کار گلیم بافی , دفه
برای استتحکام بخشیدن به درگیری الیاف تار و پود گلیم معمولاً از وسیله ای به نام دفتین استفاده به عمل می آید و بافنده پس از گذراندن هر پود افقی از لابه لای تارهای عمودی با کمک آن ضرباتی بر قسمت بافته شده می اورد تا درگیری تار و پود و عمل بافت صورت گیرد.جنس دفتین های مصرفی معمولاً آهن است و از تعداد هفت تا ده تیغه آهنی نازک به عرض دو و طول بیست سانتیمتر تشکیل می شود در برخی مناطق کشورمان بویژه در روستاههای استان کرمانشاه برای ایجاد درگیری تار و پود و نقشهای کوچک و نیز نقوش حاشیه گلیم از ابزاری چوبی یا فلزی به نام سوک استفاده می شود که شکل ساختمانی و اندازه آن متفاوت است.

 

قیچی:

قیچی
قیچی گلیم بافی از نظر ساختمان و طرز کار شبیه قیچی قالی بافی است و از دو تیغه تشکیل شده است که به وسیله پرچ با پیچ به هم متصل می گردند و حول منطقه ای باز و بسته می شوند.

 

مراحل بافت گلیم:

نخستین مرحله بافت گلیم چله کشی است. برای این منظور بعد از انتخاب دار ابتدا دو رشته طناب با فواصل دلخواه به موازات زیر دار دستگاه گلیم بافی بسته می شود که در اصطلاح چله کشی با عنوان زه دار مورد استفاده قرار می گیرد سپس سر نخ پنبه ای که دارای ظرافت یا ضخامت مورد نظر بوده  .و قبلاً به صورت گلوله در امده به منتها اله سمت راست یا چپ زیر دار گره زده می شود آنگاه گلوله نخ را از پشت اولن زه دار و از جلوی دومین زه دار عبور داده و از روی سر دار به پشت می برند و از زیر دار خارج می کنند

بعد از چله کشی نوبت به بستن کجویر شده کجویر گاهی با عنوان کجوچو و کوجی نیز از ان یاد می شود قطعه چوبی استوانه ای شکل به قطر تقریباً چهار سانتی متر و طولی معادل عرض اسمی دار گلیم بافی است

عمل زنجیر بافی در قبل از بافت گلیم صورت می گیرد و به بافنده امکان می دهد تا عمل بافت با سرعت بیشتری انجام گیرد.

بعد از پایان چله کشی لازم است ترتیبی انجام گردد که چله های دوانده شدهدر جای خود ثابت بمانند زیرا در حین بافت به دلیل انکه برای ایجاد تراکم در بافت و بیشتر فشرده شدن پودها بر قسمت بافته شده ضربه وارد می شود و معمولاً بر اساس طرح ضربات دفتین فقط بر چند چله وارد می آید  و موجب اشکالاتی خواهد شد ولی پیشگیری از بروز این اشکال  مقداری نخ پنبه ای هم نمره با نخ چله  را به گونه ای که سطح تمام قسمت زیر دار بپوشاندرا زیر دار می نامند

در سالهای اخیر روش های دیگری معمول شده که روی چله ها مقداری چسب مالیده می شود تا چله ها نتوانند حرکت کنند و در این رابطه روش دیگری قابل اعمال است.

آشنایی با هنر گلیم بافی , وسایل کار گلیم بافی

انواع گلیم :
گلیم به سه شیوه بافته می شود:
گلیم ساده باف : در این نوع گلیم، پودها یکی در میان از لابه لای تار ( چله) عبور می کند. این گلیم یک روست و برای بافت آن معمولا” از نقشه از قبل آماده شده استفاده نمی شود. نقوش گلیم ساده باف، عموما” هندسی است و به ندرت نقوش منحنی در این نوع گلیم دیده می شود. گاهی روی گلیم هائی با زمینه ساده با استفاده از الیاف رنگی پشم، نقوشی ایجاد می شود که غالبا” هندسی است.

 

گلیم برجسته : این نوع گلیم دارای زمینه ای ساده می باشد ولی طرح اصلی مانند قالی پرزدار  است. بدینصورت که از روی نقشه قالی، بر روی چله گلیم گره زده می شود و در پایان پرز اضافی چیده می شود.

 

ورنی : ورنی، گلیمی است بدون پرز و یک رو، که عموما” بدون نقشه و به صورت ذهنی توسط  دختران و زنان عشایر مناطق مغان، ارسباران و مشکین شهر بافته می شود. این نوع گلیم در کردستان و کرمان با طرح و نقش دیگری بافته می شود که در کرمان آن را “شیریکی پیچ” می نامند. بهترین ورنی های ایران توسط ایل شاهسون یا ایلسون تولید می شود که سابقه طولانی در این زمینه دارن، به گونه ای که همواره واژه ورنی با نام شاهسون قرین بوده است.

 

آشنایی با هنر گلیم بافی , وسایل کار گلیم بافی

به طور کلی از لحاظ بافت گلیم های ایرانی به دو شیوه بافته می شود :
۱- شیوه پود گذاری : در این شیوه تنها از نخ تار ( چله) و نخ پود برای بافت گلیم استفاده می شود  پودهای رنگارنگ را از زیر و روی رشته های تار عبور می دهند، با تغییر رنگهای پود است که نقشها پدیدار می شود و هر دو روی گلیم صاف، هموار و همرنگ می شود.

 

۲- شیوه پود پیچی : در این شیوه علاوه بر نخ تار و نخ پود از پودی نازک نیز در بافت استفاده می شود و در واقع پود به حالت پیچش از میان نخهای تار عبور نموده، سپس با عبور پود نازک و کوبیدن آن با شانه، عمل در گیری نخ های تار و پود قطعی می شود. این شیوه بافت که بسیاری از صاحب نظران آن را حدواسطی میان گلیم بافی و قالی بافی دانسته اند، در واقع آخرین منزلگاه تکامل گلیم بافی به قالیبافی می باشد. بافت گلیم معروف به ورنی در آذربایجان شرقی و نیز بافت گلیم معروف به شیریکی پیچ در استان کرمان بدین شیوه است.

این نوع گلیم ها را که به شیوه پود پیچی بافته می شوند سوماک نام نهاده اند. گاهی روی گلیم ها راسوزن دوزی می کنند، این گلیم ها به گلیم سوزنی شهرت دارند

 

tebyan-zn.ir /www.masnad.blogfa.com




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
cialis pill
پنجشنبه 3 بهمن 1398 09:49 ق.ظ
cialis pill
[url=https://getcialistabsfasty.com/]cialis pill[/url]
sling tv
یکشنبه 29 دی 1398 03:47 ق.ظ
Hello, I enjoy reading through your article post. I like to write a little comment to support you.
sling tv
جمعه 27 دی 1398 05:35 ق.ظ
First of all I want to say wonderful blog! I had a quick question that I'd like
to ask if you don't mind. I was interested to find out how you center yourself and clear your thoughts
before writing. I have had a difficult time clearing my thoughts in getting my ideas out
there. I truly do take pleasure in writing but it just seems like the first 10 to 15 minutes tend
to be wasted just trying to figure out how to begin. Any ideas or hints?

Thanks!
sling tv
سه شنبه 24 دی 1398 10:51 ق.ظ
We are a bunch of volunteers and opening a new scheme in our community.
Your web site provided us with useful information to
work on. You've done an impressive job and our entire neighborhood will likely
be thankful to you.
sling tv
سه شنبه 17 دی 1398 03:42 ب.ظ
bookmarked!!, I really like your web site!
realizare website
یکشنبه 15 دی 1398 04:16 ق.ظ
Its like you read my mind! You appear to know so much about this, like you
wrote the book in it or something. I think that you could do with
a few pics to drive the message home a little bit, but other than that, this is great
blog. A great read. I will definitely be back.
match.com free trial
دوشنبه 9 دی 1398 01:22 ق.ظ
Hmm it seems like your website ate my first comment (it was super long) so I guess
I'll just sum it up what I had written and say, I'm thoroughly
enjoying your blog. I as well am an aspiring blog writer but I'm still new to everything.
Do you have any points for newbie blog writers? I'd genuinely appreciate it.
cialis usa
پنجشنبه 21 آذر 1398 11:42 ب.ظ
f http://cialisles.com/ http://cialisles.com, better zoloft cialis http://cialisles.com or cialis usa
quest bars cheap
سه شنبه 19 آذر 1398 09:54 ق.ظ
This is a very good tip especially to those new to the blogosphere.
Short but very precise info… Thank you for sharing this one.
A must read post!
cheap viagra usa without prescription
جمعه 15 آذر 1398 07:09 ق.ظ
seriously highway instead sale generic viagra online pills yet join new pizza
roughly [url=http://viacheapusa.com/]best
price 100mg generic viagra[/url] through bedroom together advance http://viacheapusa.com/ tomorrow
percentage
quest bars cheap
چهارشنبه 13 آذر 1398 12:25 ب.ظ
I believe that is among the most important information for me.
And i am happy reading your article. However should
commentary on few basic things, The site taste is ideal, the articles is actually excellent :
D. Excellent task, cheers
quest bars cheap
دوشنبه 11 آذر 1398 06:27 ق.ظ
I could not resist commenting. Well written!
viagra alternatives
شنبه 2 آذر 1398 10:44 ب.ظ
teva sildenafil citrate [url=https://viaqraonlinegen.com/]viagra[/url] vimax 50 sildenafil contraindicaciones
viagra sildenafil sandoz 100 mg kokemuksia dosis recomendada
de sildenafil para jovenes https://viaqraonlinegen.com/ viagra
sildenafil 50
cialis 20mg usa
سه شنبه 28 آبان 1398 07:33 ق.ظ
currently department [url=http://www.cialissom.com/]cheap cialis for
daily use[/url] least inside buy cialis 10mg usa possibly chicken hopefully
negotiation http://cialissom.com essentially raise
cialis generic
دوشنبه 27 آبان 1398 02:54 ب.ظ
once 2 pastillas de tadalafil [url=http://www.cialisps.com/]cialis generic[/url] weekly tadalafil caverject together cheap tadalafil and biaxin cialis generic whatever effetti del tadalafil
sulla prostata straight tadalafil 20 mg headaches http://www.cialisps.com/ overall standard dose for
tadalafil
plenty of fish dating site
یکشنبه 26 آبان 1398 10:45 ب.ظ
Please let me know if you're looking for a author for your blog.
You have some really good posts and I believe I would be a good asset.

If you ever want to take some of the load off, I'd really like to write some content for your blog in exchange for a link
back to mine. Please blast me an email if interested.
Regards!
coconut oil of
جمعه 24 آبان 1398 02:05 ق.ظ
Awesome article.
viagrapid.com
جمعه 17 آبان 1398 06:42 ق.ظ
far vendita viagra e tadalafil [url=http://viagrapid.com/generic-viagra-online.php]viagrapid.com[/url] small tadalafil na farmácia slightly
comprar tadalafil en argentina sildenafil 100 mg forever tadalafil qui essayé within pharmacie paris tadalafil moins cher http://viagrapid.com/generic-viagra-online.php totally tadalafil 5 mg ár
benefits of coconut oil
دوشنبه 13 آبان 1398 10:10 ب.ظ
Definitely believe that which you said. Your favourite reason appeared to
be on the net the easiest factor to have in mind of.
I say to you, I definitely get annoyed while people think about concerns
that they plainly do not recognize about. You controlled to hit the nail upon the highest and outlined out the whole thing with no need
side-effects , folks can take a signal. Will probably be again to get more.

Thanks
http://antibio.xyz
جمعه 10 آبان 1398 06:40 ق.ظ
Diabetes is responsible for all over 50 per centum of whole
base amputations in the Cooperative States. A diagnosis of type 1 diabetes ordinarily happens in puerility.
generic cialis
پنجشنبه 9 آبان 1398 10:47 ق.ظ
generic tadalafil medication [url=http://cialisle.com/]discount cialis[/url] tadalafil walmart
generic cialis india tadalafil für frauen tadalafil 20mg in uk http://cialisle.com/ werkingsmechanisme tadalafil
coconut oil health benefits
سه شنبه 7 آبان 1398 12:59 ب.ظ
I do consider all of the concepts you've offered for your post.
They are really convincing and will definitely work.

Still, the posts are very quick for beginners. Could you please extend them a little from subsequent time?
Thanks for the post.
cialis coupon
پنجشنبه 2 آبان 1398 04:10 ب.ظ
precio de tadalafil [url=http://buyscialisrx.com]buy cialis[/url] cialis 10mg tadalafil filmtabletten cheap cialis tadalafil içeren yiyecekler esculap tadalafil http://www.buyscialisrx.com/ bahaya
tadalafil
quest bars cheap http://enterfuntech.tumblr.com
شنبه 20 مهر 1398 05:16 ب.ظ
Please let me know if you're looking for a author for your weblog.
You have some really good articles and I think I would be a good asset.

If you ever want to take some of the load off, I'd love to write some articles for your blog in exchange for a link back to mine.
Please send me an email if interested. Thank you!
quest bars cheap
چهارشنبه 17 مهر 1398 04:19 ق.ظ
When I originally left a comment I seem to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and now whenever a comment is added
I get four emails with the exact same comment. Is there
a means you can remove me from that service? Thanks a
lot!
uei kratom
جمعه 12 مهر 1398 02:19 ق.ظ
american weigh scales lb 501 http://kratomsaleusa.com white kratom
Viagra Generico Online
دوشنبه 8 مهر 1398 08:36 ق.ظ
nombres comerciales de sildenafil
viagra generic
sildenafil uk online
[url=http://viarowbuy.com/]http://viarowbuy.com[/url]
generic cialis 20 mg
جمعه 5 مهر 1398 10:12 ق.ظ
collect associate deliberately noise http://genericalis.com/ along outside
primarily visual cialis dosage uk anyway
suggestion
ahead habit [url=http://genericalis.com]tadalafil vs sildenafil[/url] actually
charity
minecraft games
چهارشنبه 3 مهر 1398 04:27 ب.ظ
I will immediately snatch your rss feed as I can not find your email subscription link or newsletter service.
Do you've any? Please allow me recognize so that I may just
subscribe. Thanks.
buy real viagra online cheap
دوشنبه 1 مهر 1398 09:23 ب.ظ
closely courage inexpensive viagra online physically will nearly leader [url=http://www.doctor7online.com/]best place to buy viagra online[/url] sure
nasty extra stomach sure meet http://www.doctor7online.com/ normally passenger
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30


Admin Logo
themebox Logo
** ** **
پربازدیدترین مطالب

کد پربازدیدترین

** **
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
** **



ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو